تورکجه شعر بیلگیسی - ایکینجی درس

آلتی هجالي قوشغولار:

ايكينجي سايدا گئدن آلتي هجالي قوشغولاردا دؤرد هجاليلار کيمي مختلف نظم نوعلاريميزدا ايشله‌نيلميشدير، بو نوعون هم‌ده «ديوان لغات‌ الترک» واسطه‌سيله اليميزه چاتان ان ايکي نمونه‌لري واردير. بو نمونه‌لره اون بير هجالي بؤلگولرده اشاره ائده‌جه‌ييک آلتي هجالي بؤلگولره مثال:

(3+3)

قيز ائوي، ناز ائوي!

(بير آتالار سؤزو)

             

کيشي سئل، آرواد گؤل

(بير آتالار سؤزو)

           

ائو آلما، قونشو آل

(بير آتالار سؤزودور)

           

مست ائيله سن مني،

بيلمه‌ييم من مني!

تا تاپاجان سني،

عشقيمه باخ يارب!

(اهل حق آراسيندا اوخونان کلاملاردان)

 

 

•  سکگیز هجالي قوشغولار:

 

جدولين 3- نجو ساييندا گئدن سكگيز هيجالي اؤلچوده يازيلان نظم نوعلاري ايسه شفاهي ادبياتيميزين ان يايغين اؤلچولريندن‌دير. بو اؤلچويه اسکي‌دن گرايلي آدي وئريلميشدير. همين اؤلچوده اسکي تورکجه‌ده ايشله‌نن بير چوخ شعرلر ايندي بيزه يادگار قالميشدير. «ديوان لغات الترک» دن ايکي مثال نقل ائديريک:

(4+4)

ارن آلپي/ اوخوشدولار

قينغير گؤزدن/ باخيشديلار

قاميغ دولمون/ قوطوشدولار

قيلينج قينا / گوجون سيغدي

(بير مرثيه‌دن)

آج نه يئمس، تون نه دئمس

(بير آتالار سؤزو)

بوتون عاشيقلاريميز دئمک اولار کي گرايلي قوشموشلار. باياتي اؤلچوسوندن سونرا ائللريميزين درد، غميني ييغجام شکيلده بيان ائدن گرايلي کيمي ائل قوشغوسو اولماميشدير بير نئجه معروف گرايلي مثال گتيريريک:

گئدين دئيين/ خان چوبانا

گلمه‌سين بو/ ايل موغانا

گلسه باتار/ ناحاق قانا

آپاردي سئل‌لر ساراني

       

آغلار انسان، گولر انسان

بير چوخ ياشار، اؤلر انسان

       

بوگون من بير  گؤزه‌ل گؤردوم

گول جمالي آلا بنزر

        

سولار آخار گؤي ايرماقدان

ايليک دامار اون بارماقدان

اؤلدوم يارا يالوارماقدان

قوردلار جانيم آلين، الله!

 (ائل گرايلي لاريندان)

 

بونلار بيرينجي اصلي بؤلگويه عايد‌دير جدولده وئرديگيميز. 2- نجي اصلي بؤلگوسو واردير. بو فرعي بؤلگولر (3+5) و يا (5+3) بؤلگولردير

مثال:

(5+3)

قورونان گؤزه/ چؤب دوشر.

              

آرخالي کؤپک/ قورد باسار.

آرخاسيز کؤپک/ قان قوسار!

(آتالار سؤزلريندن)

اوروجو توتان/ ارلريم،

مولاني سئوه‌ن/ پيرلريم،

مبارک اولسون/ بايراميز.

(اهل حق درويشلري آراسيندا بير ماهني)

(3+5)

کئچه‌ديم/ ناخجاوانيمدان،

اوسانديم/ دادلي جانيمدان.

(بير ائل ماهنيسي)

گؤروندويو کيمي بير چوخ منظوم آتالار سؤزوموز واردير کي 8 هجالي اؤلچوده دئييلميشدير.

مثال:

(4+4)

هايدان گلن/ هويا گئدر.

         

هر آغاجدان/ قاشيق اولماز.

        

آخشام قاوار/ سحر ساوار

                    

وئرن الي/ الله کسمز

 

سکگیز هجالي اؤلچونون بؤلگولري اساس اعتباريله جدولده وئرديگيميز اصلي و فرعي بؤلگولردير. لاکين بير چوخ واخت (6+2)، (2+6)، (3+3+2)، (2+2+3) و هابئله (2+2+2+2) بؤلگولرينه‌ده راست گليريک، آنجاق بو بؤلگولرين، اصلينده جدولده کي بؤلگولردن آيريلمالاريني نظره آلاراق، تام جزئيات ايله جدوله داخل ائتمه‌ديک.

 

 

• اون هجالي قوشغولار:

جده‌ليميزين4- نجو ساييندا گئدن قوشغولارا، عموميتله آتالار سؤزلري، مختلف فولکلوريک منظوم نوعلار، صوفيانه شعرلر و ايلاهيلرده راست گليريک. بو اؤلچونون عمومي بؤلگولري (5+5)، (6+4)، (4+6)، (7+3) و (3+7) بؤلگولري‌دير. لاکين قئيدائتمک لازم‌دير کي بو اؤلچو يازيلي شعريميزده آز ايشله‌نميشدير. آشاغيدا بعضي ميثاللار تقديم ائديريک:

(5+5)

مظلومون آهي/ يئنديرر شاهي!

ائششک آت اولماز/ جيگر ات اولماز.

دوگون ائل ايله/ خرمن يئل ايله.

(آتالار سؤزو)

 

باخين بو قيزين/ آلا گؤزونه.

سحر گونشي/ وورموش اوزونه.

ستم خنجري/ تاخميش ديزينه.

نه غريب- غريب/ اوچار هاوادا

نه حزين- حزين/ اوخور يووادا.

(ائل ترانه‌لريندن)

 

بيليرم سني/ يالان دونياسان

اوليالاري/ آلان دونياسان.

قاچان قورتولماز/ سنين آليندن

دمير قفسلر/ پوزان دونياسان.

سئوديگيم آلدين/ مني آغلاتدين

دؤنوب أوزومه/ گولن دونياسان

سليمان تختين/ سن ويران قيلدين

درويشلر بوينون/ بوکن دونياسان.

(يونس امره)

 

(3+4+3)

قارداشيم/ من بير کيچيک/ عسکرم

دوشمنله/ من‌ده ساواش/ ايسترم.

منيم‌ده/ داما ريمدا/ اوقان‌ وار،

گؤزلريم/ او آتشله/ پاريلدار.

(ائل ماهنيسي)

(6+4)

انساني سئوديره‌ن/ اؤز خويودور

پيچاغي کسديره‌ن/ اؤز سويودور

 

قورونون يانيندا/ ياش‌دا بانار

(آتالار سؤزو)

(4+6)

ديواري نم/ انساني غم ييخار.

ايش بيله‌نين/ ات اوينادانين.

(آتالار سؤزو)

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید