400 ایل قاباق، اورتاق دیل اختراع ائدن: محیی گلشنی

 «دکتر ح. م. صدیق»ین «سهند» هفته‌لیگینده یازدیغی یازیلار آراسیندان.

 «محیی گلشنی» اؤز عصری‌نین بیر نابغه‌سی و ادبیات تاریخیمیزین نادر بیر شخصیتی حساب اولونور. او اؤز دئدیگینه گؤره ایکی یوز بؤیوک کیچیک اثر یازیب یاراتمیشدیر.

محیی گلشنی هجری 953- نجو ایلده دونیایا گلمیشدیر. او شیخ احمد بن ابراهیم گلشنی تبریزی‌نین مرید لریندن ساییلیردی. اصل آدی محمد آتاسی‌نین آدی فتح‌الله ایمیش. فتح الله آق قویونلولار زامانی شیرازدان قزوینه کؤچموش بیر تورک عائله‌سینده دونیایا گلمیشدیر.

محیی گلشنی هجری 1015- نجی ایله قده‌ر دیری ایمیش. اونون ایندی دونیا کیتابخانلاریندا ساخلانیلان 40 عدده یاخین نثر و نظم اثری موجوددور. بو اثرلرین بعضیلرین آشاغیدا تانیتدیریریق.

1- نفحات الاسحار:

بو اثری،محیی گلشنی هجری 997-نجی ایلده یازمیشدیر. 2552 بیتدیر. اثرین یازیلما سببنده دئییر که کئچمیشده کی حکایه‌لردن یوخ، گؤردوکلری حادثه‌لری نظمه چکمیشدیر. اثرین دیلی فضولی‌نین اثرلری کیم طنطنه‌لی و ادیبانه‌دیر.

2-هدی الحرمین:

محیی الدین لاری ‌نین «فتوح الحرمین» کتابی‌نین ترجمه‌سیدیر،‌6940 بیتدیر. حج مناسکی حاققیندادیر.

3-لغات و قواعد بالی بیلن:

محیی گلشنی بو کیتابدا، تورکلر، فارسلار و عربلر اوچون اورتاق و مشترک بیر دیل اولاراق اختراع ائتدیگی «بالی بیلن» آدینی وئردیگی دیلین لغت و قاعده‌لرین ایضاع ائدیر.

بو  کیتاب بیر مقدمه 8 صنف و بیر خاتمه‌دن عبارتدیر.

1- نجی صنف‌(امثله)، 2-نجی صنف (امثلة المبنا)، 3- نجو صنف (صرف و نحو)، 4- نجو صنف (حروف)، 5- نجی صنف (اعداد)، 6-نجی صنف (مصادر)، 7- نجی صنف (لغات)، 8- نجی صنف (اصطلاحات) آدلانیر. اثرین بیر یئرینده دئییر:

داخی بیر مستقل دیل قیلدیم ایجاد،

بیر آدم قیلماق اولماز ائیله بنیاد.

ائدیب آندا تورکی فارسی هم

عرب اسلوبی أوزره اولدو محکم.

اولوب «بالی بیلن» آد اولسانه،

مرتب اولدو اول فن بیگانه.

محیی گلشنی مسلمانلار آراسیندا دین بیرلیگی ایله دیل بیر لیگینی‌ده ساغلاماق اوچون، اسپرانتو دیلیندن ایکی یوز ایل قاباق بو عمومی و بین‌الملل دیلی یاراتمیشدیر. تأسفله بو کیتات ایندیه‌دک یاییلمامیشدیر. بو کیتابدان ایکی خطی نسخه تاپیلییدیر. هر ایکی نسخه استانبولدادیر.

4- اخلاق کرام:

اخلاق علمینده‌دیر،‌أوچ «احسان» دیر.1-نجی احسان (تهذیب اخلاق)، 2- نجی احسان (تدبیر منزل) و 3-نجو احسان (سیاست مدن و قبائل) آدلانیر،

5- تفسیر سورةالقدر

6- حق الیقین

7- عقائد رساله‌سی

8- قیرخ حدیث شرحی

9- حسن و دل (مثنوی)

10-غزاله نامه (منظوم اثر)

11- تمثیللر

12- ساریق (دستار، منظوم اثر)

13- مشاهد الوجود

14- مناقب ابراهیم گلشنی

و باشقا نئچه قیمتلی اثری ایله یاناشی بؤیوک حجملی بیر دیوانی واردیر. دیواندا، غزللر،‌ قصیده‌لر،‌ مقطعات،‌ رباعیلر و مثنویلر یئرلشیر. غزللری عرفانی ماهیت داشییر.

بو یاخینلاردا اونون «مناقب ابراهیم گلشنی» اثری499 صحیفه‌ده و عرب الفباسی ایله نشر اولموشدور. کیتاب،‌ محیی گلشنی‌نین باشقا اثرلری کیمی بیزیم تورکجه میز ایله یازیلمیشدیر. اثری استانبول دانشگاهی نشر ائدیبدیر. بو اثر احمد افلاکی‌نین فارسجا یازدیغی «مناقب العارفین» کتابی کیمی بیر اثردیر.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید