IMAGE مکتوبات و منثورات ترکی فضولی منتشر شد
سه شنبه, 14 فروردين 1397
کتاب «مکتوبات و منثورات ترکی فضولی» با مقدمه، تصحیح و توضیحات: دکتر ح. م. صدیق در 204... ادامه مطلب ...
IMAGE بررسی تطبیقی عرفان اسلامی در اشعار ابن فارض مصری و فضولی بیاتلی
سه شنبه, 14 فروردين 1397
کتاب «بررسی تطبیقی عرفان اسلامی در اشعار ابن­فارض مصری و فضولی ­بیاتلی» در 212 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE دو وجه از وجوه معنوی عاشیق‌های (قوپوزنوازان) آذربایجان
پنج شنبه, 16 دی 1395
امروز 16 دیماه، در مراسم اختتامیه‌ی کلاس‌های قوپوزنوازی عاشیق ایمران حیدری و... ادامه مطلب ...
IMAGE بررسی نظریه‌های پیدایش زبان
دوشنبه, 22 آذر 1395
دکتر حسین محمدزاده صدیق 1 – تعریف زبان زبان یك دستگاه به هم پیچیده‌ای است که میان... ادامه مطلب ...
IMAGE اعطای نشان عالی خدمت به دکتر حسین محمدزاده صدیق
پنج شنبه, 30 فروردين 1397
پنجشنبه 17 اسفند 1396 مراسم جشن با شکوه استقلال کانون مردم‌نهاد وکلای دادگستری در... ادامه مطلب ...
IMAGE اهمیت چاپ جدید سنگلاخ در موضوع اشعار ترکی و فارسی
جمعه, 03 دی 1395
(پژوهشنامه‌ی خاورشناسی نسخه (شش‌ماه نامه)، ج 16، ش 42، سال 2016 م.) دوچنت دکتر اسرافیل... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه‌ی شمس نگار با دکتر ح. م. صدیق به مناسبت سال یونس امره
چهارشنبه, 30 فروردين 1396
  سؤال اول: با توجه به این که یکی از موارد مورد پژوهشی و کتب منتشره حضرتعالی درحوزه... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه با دکتر ح. م. صدیق، ترکی‌پژوه و محقق خستگی‌ناپذیر
پنج شنبه, 21 مرداد 1395
چندی پیش در آستانه‌ی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (اردیبهشت 1395) مصاحبه‌ای با... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده رامین عسکریان
شنبه, 23 دی 1396
مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده‌ی دکتر رامین عسکریان با مقدمه‌ی دکتر ح. م. صدیق توسط... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده بهمن پورباقری
چهارشنبه, 20 دی 1396
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده‌ی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLÂH’IN YENİ NEŞRİ İLE KLÂSİK FARS VE TÜRK ŞİİRLERİ AÇISINDAN ÖNEMİ
جمعه, 03 دی 1395
Doç. Dr. İsrafil BABACAN[*] Özet Dîvânü Lügâti’t-Türk ile başlayan Türk Leksikografi geleneği çok köklü bir geçmişe sahiptir.... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLAḪ Sözlügü ile ilgili Prof. Dr. Hüseyin Düzgünün Önsözün
یکشنبه, 24 خرداد 1394
Nizâmû’d-dîn Alîşîr Nevâyi 9.2.1441 (17 Ramazan 844 H.) tarihinde Heratta yaşayan Uygur Türlerinden olan bir ailede dünyaya geldi. 11... ادامه مطلب ...
IMAGE کلمه قصار استاد دکتر ح. م. صدیق (در مواجه با بداخلاقان)
شنبه, 04 آبان 1392
در مواجهه با افراد و گروه هایی که هتاکی و بی ادبی و بداخلاقی خط مشی آنان است باید... ادامه مطلب ...
نگرشهای تو زندگی‌ات را رقم می‌زند
جمعه, 11 مرداد 1392
وقتی بشارتی نیست - 50 -  زماني كه انسان متوجه شود راهي كه در زندگي پيش روي او است،... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود دکلمه‌ی غزلی از حکیم محمد فضولی
شنبه, 15 فروردين 1394
شعر فارسی: حکیم ملا محمد فضولی ترجمه ترکی: حسین دوزگون - دکلمه: شاهرخ نخعی حجم: 5... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود موسیقی مکتب مولویه - نی‌نوازی
دوشنبه, 17 آذر 1393
دانلود نی‌نوازی صوفیان مولویه حجم 10 مگابایت DOWNLOAD برای موارد بیشتر اینجا کلیک... ادامه مطلب ...
IMAGE ترجمه‌ی منظوم ترکی چند شعر امام خمینی (ره)
یکشنبه, 30 فروردين 1394
 اشعار امام خمینی (ره) توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق در سالهای  1368 تا 1370 ترجمه... ادامه مطلب ...
IMAGE ابو العلاء معرّی‌نین «فخریّه» قصیده‌سی‌نین تورکجه ترجمه‌سی
پنج شنبه, 29 اسفند 1392
دوقتور ح. م. صدیق عرب ادبیاتینا چوخ قدیم زمانلاردان رغبت بسله‌میشدیر. من اؤزۆم 1346... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت دوم
یکشنبه, 14 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح قصه های کچل    این مجموعه که به نام دنیای قصه‌ی بچه‌ها چاپ شده... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت اول
پنج شنبه, 11 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح چکیده    فولکلور یا ادبیات عامیانه‌‌ ، مجموعه‌ی آداب و رسوم‌... ادامه مطلب ...
IMAGE مشروطیت دؤنمینده فعالیت گؤسترن نسیم شمال
پنج شنبه, 16 مرداد 1393
دکتر ح. م. صدیق ملک الشعرای بهار بیر شعرینده دئییر: احمدای سید اشرف خوب بود،... ادامه مطلب ...
IMAGE یک روز در خاف (سفرنامه) قسمت چهارم
چهارشنبه, 11 تیر 1393
دکتر ح. م. صدیق فولکلورپژوه خافی دوستان همراه، عصر ساعت 7 از نگهبان موزه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE مخزن الاسرار نظامی با ترجمه‌ی منظوم ترکی ابوالفضل حسینی (حسرت)
سه شنبه, 07 بهمن 1393
مثنوی «مخزن الاسرار» اثر نظامی گنجوی با ترجمه‌ی منظوم ترکی «دکتر سید ابوالفضل... ادامه مطلب ...
IMAGE منتخب الخاقانی فی کشف حقایق عرفانی (بیرینجی بؤلوم)
یکشنبه, 26 آبان 1392
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجه‌یه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق. اؤن سؤز... ادامه مطلب ...
IMAGE سخنرانی دکتر ح. م. صدیق پیرامون ادبیات عاشیقی آذربایجان در فرهنگسرای مهر
شنبه, 25 مهر 1394
فرهنگسرای مهر در اولین جلسه سلسله برنامه های جستاری در موسیقی به بررسی تخصصی... ادامه مطلب ...
IMAGE سنگلاخ، گنجواژه‌ی امیر علیشیر نوایی
شنبه, 25 بهمن 1393
متن سخنرانی دکتر حسین محمدزاده صدیق در همایش امیر علیشیر نوایی. مشهد مقدس،... ادامه مطلب ...
سالشمار زندگی استاد شهریار
شنبه, 12 مرداد 1392
در این جا سالشمار زندگی و حیات ادبی شهریار را بر کتاب می‌افزایيم. این سالشمار را... ادامه مطلب ...
شهريار و بولود قاراچورلو سهند
شنبه, 12 مرداد 1392
مقاله‌ی «شهریار و سهند» درباره‌ی روابط ادبی شهریار با حماسه‌پرداز بلندآوازه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE «خسرو و شیرین» نظامی و «فرهاد و شیرین» امیر علیشیر نوایی
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق («سهند» هفته‌لیگیندن بیر قطعه- سال 1374) هفته‌لیگیمزده «نظامی... ادامه مطلب ...
IMAGE مراغه‌لی اوحدی و تبریزلی صائب
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق (سهند هفته‌لیگی‌نین ادبی یازیلاری - چهارشنبه 17 خرداد 1374- شماره 257)... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - بئشینجی درس
شنبه, 12 مرداد 1392
تک هجالي قوشغولار  بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - دؤردونجو درس
شنبه, 12 مرداد 1392
جوت هجالي اؤلچولو شعرلرده دوراقلار جدولي  1.     دؤرد هجالي اؤلچو: 2+2 1+3 3+1  ... ادامه مطلب ...
حسین دوزگونون شعری (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه)
شنبه, 23 فروردين 1393
دوغوم (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه) - 1 – اَشْهَدُ اَنَّ عَلیًّ وَلیُّ الله... ادامه مطلب ...
IMAGE بو گئجه (حسین دوزگونون شعرلری)
دوشنبه, 20 آبان 1392
عاشورا گئجه‌لری تبریزده شمع پایلاما مراسیمی مناسیبتیله «‌‌گۆلۆ - گولزار رسالت... ادامه مطلب ...
IMAGE عکس دسته جمعی اختتامیه همایش علیشیر نوایی
سه شنبه, 28 بهمن 1393
دکتر ح. م. صدیق عضو هیئت علمی همایش امیر علیشیر نوایی (دانشگاه فردوسی مشهد، بهمن 1393)... ادامه مطلب ...
IMAGE گزارش تصویری از کنگره جهانی جاده ابریشم در دانشگاه استانبول
جمعه, 10 آبان 1392
استاد دکتر صدیق روز پنجشنبه عصر پس از پایان کنگره جهانی جاده ابریشم واقع در... ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم- دانشگاه مدنیت استانبول
چهارشنبه, 15 آبان 1392
لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم دانشگاه مدنیت استانبول آبان ماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر هشتمین کنگره تورکولوژی دانشگاه استانبول
چهارشنبه, 17 مهر 1392
لوح تقدیر هشتمین کنگره جهانی تورکولوژی به استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق مهرماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE معرفی کتابخانه دکتر حسین محمدزاده صدیق
جمعه, 11 مرداد 1392
كتابخانه‌ي وقفي استاد، كتابخانه‌اي است كه بنيانش از سال 1334 شكل گرفت. يعني از... ادامه مطلب ...

مصاحبه: فرشته قیمتی

دوشنبه 21 تیر 1378، دوره‌ی سوم، شماره‌ی 20.

 نسخه‌ي خطی کتاب «قارا مجموعه» اثر بی‌نظیر شیخ صفی‌الدین اردبیلی به همت دکتر حسین محمدزاده صدیق، استاد زبان و ادبیات ترکی کشف شد.

شیخ‌صفی کتاب «قارا مجموعه» را برای تدریس در خانقاه‌ها و مکاتب آن زمان و ارشاد مریدان خود در آذربایجان به زبان ترکی تألیف کرده است.

این کتاب - که در منابع تاریخی دوران صفویه نظیر «صفوة ‌الصفاء» و «مناقب شیخ‌ صفی» از آن سخن رفته است - دارای فواید تاریخی مهمی پیرامون شیخ ‌صفی و مرشد او شیخ زاهد گیلانی و دوره‌ی تکوین رستاخیز تشیّع در قرن دهم و حاوی نکات و لطايف عرفانی، تفسیر برخی از آیات قرآنی و شرح احادیث نبوی و ائمه‌ي اطهار (ع) می‌باشد.

به گفته‌ی دکتر صدیق:«نسخه‌ی خطی به دست آمده، در صد و بيست و سه برگ (246 رويه) با نستعلیق زیبای میر عماد قزوینی استنساخ شده است و داری سه هزار و چهار صد و سی سطر می‌باشد و مشحون از تذهیب و نگاره‌های کتاب‌آرایی سده‌ی یازدهم هجری است.

لازم به ذکر است که استاد صدیق این کتاب را برای چاپ و نشر آماده می‌کند. در این باره با ایشان مصاحبه‌ای انجام داده‌ایم که در زیر می‌خوانید:

 

استاد، در خبر‌های علمی- فرهنگی از کشف کتاب «قارا مجموعه» توسط شما سخن گفته شده است. آیا ممکن است که در این باره توضیح بیشتری در اختیار ما بگذارید؟

«قارا مجموعه» کتابی است که شیخ صفی‌الدین اردبیلي - قدس سرّه الشریف- به قصد تعلیم مریدان و تدریس در زوایا و مکاتب به زبان ترکی آذربایجانی تألیف کرده است.

 

موضوع کتاب «قارا مجموعه» چیست؟

کتاب حاوی نکات و لطایف عرفانی، شرح برخی آیات قرآنی و احادیث نبوی و اهل بیت (ع) است.

 

آیا این کتاب را خود شیخ صفی تألیف کرده است؟

نسخه‌ای که به دست ما رسیده است، سال‌‌ها پس از وفات شیخ صفی‌الدین اردبیلی و در زمان شاه عباس صفوی، در اصفهان به دست میرعماد استنساخ شده است. سر فصل‌ها با جمله‌ی «شیخیمیز آییتدی» (= شیخ ما چنین گفت) شروع می‌شود و ظاهراً تلفیقي است از نسخه‌‌ای که به دست خود شیخ صفی تألیف شده، با مواعظ و کلمات و منابر وی که از سوی مریدان و شاگردانش فراهم آمده است.

 

ممکن است این نسخه‌ی خطی را بیشتر معرفی کنید؟

نسخه‌ي خطی موجود که در دست ماست، همان گونه که گفتم در قرن یازدهم در اصفهان بر روی کاغذ خانبالغ به خط بسیار خوش میرعماد استنساخ شده است. دارای يكصد و بيست و سه برگ (245 رویه) است و هر صفحه 14 سطر دارد. آیات و احادیث و اشعار و کلمات قصار شیخ صفی با جوهر شنگرفی و با اعراب استنساخ شده است، نسخه بسیار نفیس و در نوع خود کم نظیر است و گذشته از اهمیت تاریخی، ادبی و زبان‌شناسی، دارای ارزش هنری و تذهیب نیز می‌باشد. نسخه‌ی به دست آمده سه هزار و چهارصد و سي سطر  دارد و فاقد هر گونه افتادگی و خدشه است.

 

چه تعداد از نسخه‌های خطی کتاب‌های ترکی در کتابخانه‌های ایران موجود است؟

در همه‌ي کتابخانه‌های معتبر ایران، نسخ خطی فراوانی به زبان‌های فارسی و ترکی و عربی داریم. متأسفانه از نسخ خطی ترکی ـ جز معدودی از کتاب‌خانه‌‌ها ـ تا کنون فهرست قابل اعتنايي منتشر نشده است. من سال‌هاست که به این کار مشغول هستم و فهرست توصیفی نسخ خطی ترکی کتاب‌خانه‌های ملی تهران، مجلس شورای اسلامی شماره 1 و 2 ، کتاب‌خانه‌ي شهید مطهری، ملی تبریز و کتاب‌خانه‌ي مرکزی دانشگاه تهران، کتاب‌خانه‌ي مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی را تدوین کرده‌ام که امیدوارم موفق به چاپ آن‌ها بشوم.

 

آیا از نسخ خطی ترکی در کتاب‌خانه‌های ایران محافظت می‌شود؟

اکنون بله، به این نسخ با ارزش به دیده‌ی مواریث فرهنگ اسلامی و ایرانی نگریسته می‌شود. اما در گذشته چنین نبود. امحاء آثار ادبی ترکی، شیوه‌ی معمول در دوره‌ی ستم‌شاهی در کتاب‌خانه‌های کشورمان بوده است. دشمنان اسلام و ایران، هزاران نسخه از نسخ خطی اسلامی را که از حکومت‌های صفوی و قاجار و مصون از تعرض تزارهای روسی بر جای مانده بود، در عهد شوم پهلوی نابود کردند و جای پایی نیز بر جای نگذاشتند. با تفرّس عمیق می‌‌توان به اسنادی از حیل و دسايس آنان از محل شوم «کتاب سوزی ترکی» دست یافت. مثلاً ‌در دهه‌ی چهل شخصی موسوم به «باستانی‌زاده» نسخه‌ي پر ارزش و گران‌قدر «کلیات صادقی افشار» شاعر و نویسنده‌ي تاریخ ادبیات ترکی ایران در عهد صفوی را برای دانشگاه تهران استنساخ کرده و نسخه‌ی اصلی را معدوم ساخته است و خود نادانسته به جنایت خود چنین اعتراف کرده است: « در نگاشتن تمام مطالب نامه‌ها و عین عبارات آن‌ها که هم ترکی و هم خالی از هر فايده‌ي ادبی و اجتماعی (!) (بود) لذا نگارنده از نقل تمامیت آن‌ها چشم پوشیده و فقط به ذکر عنوان و یکی دو سطر از آغاز و افتتاح آن‌ها اکتفا و بسنده نمود!»[1]

با این همه نسخه‌های با ارزش از ترجمه‌ي تفاسیر قرآن مجید، شرح احادیث، منابع فقه و کلام و اصول، عرفان اسلامی، منظومه‌ها، حکایات و لطايف، متون ادبی، دواوین شعرا، رسالات نظری موسیقايی، لغات، مطایبات و غیره كه در دست است بايد گفت که جزو ذخاير فرهنگ اسلامی کشورمان به حساب می‌آیند و ایل و تبار به این آثار زنده بوده‌اند و با زندگی سرافرازانه و افتخارآمیز در پنج قاره ترک‌تازی کرده‌اند.

 

کتاب «قارا مجموعه» در تاریخ ادبیات آذربایجان چه اهمیتی دارد؟

سبک نگارش و شیوه‌ی تدوین کتاب «قارا مجموعه» تقلید بسیار ماهرانه و خردورزانه از حماسه‌های «کتاب دده قورقود» است و می‌توان گفت که در نوع‌بندی ادبی ترکی آذری، جزو نوع متون عرفانی و درسی به شمار می‌رود و حجم قابل توجهی دارد و به لحاظ تاریخ زبان‌شناسی و بررسی تاریخچه‌ي بسیاری از لغات و واژه‌های متروک ترکی معاصر و قواعد دستوری پر اهمیت است. بی‌گمان پس از نشر کتاب، تحقیقات و پژوهش‌های دانشگاهی بر روی آن در سرتاسر جهان انجام خواهد گرفت و مراکز تورکولوژی دنیا متوجه این اثر گرانبها خواهند شد.

 

این اثرگرانبها چه زمانی چاپ خواهد شد؟‍

تلاش ناشر و نیز حقیر این بود که بتوانیم چاپ نفیسی از این اثر را در نمایشگاه بین‌المللی امسال عرضه کنیم.

* * *

 

آقاي محمد حسین علومی تبریزی از اعاظم شعرا و ادبیات معاصر ایران اسلامی در سال 1312 ش. در تبریز به دنیا آمده و دارای تألیفات عدیده در علوم ادبی و عرفان و فلسفه‌ي اسلام و ادعیه و تفسير قرآن و مناقب مراثی اهل بیت می‌باشد،‌ از جمله کتاب‌های ایشان «فضايل انسانی در تفسیر»، «فتوت‌نامه‌ي اسلامی در عرفان»، «سفنیه‌ی علومی» و «تحفه‌ی علومی» را می‌‌توان نام برد. شعر زیر اثر طبع ایشان به مناسبت کشف کتاب گران‌قدر «قارا مجموعه» را تقدیم خوانندگان خود می‌کنیم.

 

شیخ صفی دوباره دیریلیب گلیب

(قارا مجموعه کتابی نین کشف ائدیلمه‌سی مناسبتیله)

دولدوروب ایرانی شهرتین سنين،

قلمه گلميری همّتين سنين،

وارکیشی نه‌قده‌ر غیرتین سنين،

وقارلی عاليم‌سن، خدمتین گوندور

شهرتین دیللرده اودی دوزگوندور

 

«قارا مجموعه»‌نی سالميسان اله،

عملين ساليبدی گؤر نه ولوله،

حقينده وار یئری، مرحبا گله:

ملک‌لر، دئييرلر دؤوران دوزه‌لیب،

       شیخ صفی دوباره دیریلیب گلیب.

 

دوزگون‌سن دنیز تک دولودور سؤزون،

هر زمان ائلیوه آچيخدیر گوزون،

باش باشا قُدرتسن، غیرتسن اؤزون،

سنه تای تاپيلماز، بو سؤز قوی قالسين،

اوجالتدين تورک‌لری، باشين اوجالسين.

 

شیخ صفی عارفدی بؤیوک بیر انسان،

اردبیل مولکونو ائديبدی رضوان،

شیعه‌نین مذهبین ائديب نمایان،

بو یولدا ويريبدیر اؤزونو اودا،

پیروی اولوبدور دده قورقودا.

 

شیخ صفی خدمتین یئتیردی باشا،

دوشمنین باشينی دولادی داشا،

قارا مجموعه‌یه ائیله تماشا،

گؤر نئجه اوجالديب اوبانی ائلی،

بسله‌یيب قهرمان شاه اسماعیلی.

 

اردبیل شهرینين اوجاليب آدی

شیخ صفی بزه‌یيب دارُالارشادی،

اؤرگه‌ديب امّته او هر بیر زادی،

استقلال یاراديب آذربایجانا،

ابدی رهبردیر خلق ایرانا.

 

شیخ صفی جنّتدن دورگل بویانا،

باخگيلن دوزگون ـه، آذربایجانا،

 گؤر نئجه آدیوی چکير میدانا،

قدرینی بیلمه‌يير، بیلمه‌سین دوشمن،

اولوبدي او ايله معطر گولشن.

 

بو دوزگون دوزگوندور علم و عملده،

اوستادلار اوستادي ازبردي ديلده،

داياخدي توركلره دئييب ازلده،

       عؤمرونو سورورو بو خدمت ايله،

       اوجالدير توركلري شهامت ايله.

 

دوزگون ـون شيوه‌سي گوزه‌لدير گؤزل،

گر يازا قصيده، گر دئيه غزل،

بلادان ساخلاسين حيّ لم يزل،

       كلمه‌ني اوزاتماز مدّيدن آرتيق،

       اوجالتماز بیرینی حدّیندن آرتیق.

 


[1] نقل از برگ 90 از نسخه‌ی شماره 7395 خطی کتاب‌خانه مرکزی دانشگاه تهران.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید