IMAGE رونمایی از «دانشنامه‌ی آبادی‌های میانه» تألیف محمدصادق نائبی
جمعه, 28 ارديبهشت 1397
در مراسم رونمایی «دانشنامه‌ی آبادی‌های میانه» که روز سه‌شنبه 25 اردیبهشت 97 در... ادامه مطلب ...
IMAGE رونمایی از رومان «آلزایمر» نوشته‌ی احمد خیرالله‌پور
جمعه, 28 ارديبهشت 1397
مراسم رونمایی از رمان «آلزایمر» نوشته‌ی احمد خیرالله‌پور با حضور نویسندگان،... ادامه مطلب ...
IMAGE دو وجه از وجوه معنوی عاشیق‌های (قوپوزنوازان) آذربایجان
پنج شنبه, 16 دی 1395
امروز 16 دیماه، در مراسم اختتامیه‌ی کلاس‌های قوپوزنوازی عاشیق ایمران حیدری و... ادامه مطلب ...
IMAGE بررسی نظریه‌های پیدایش زبان
دوشنبه, 22 آذر 1395
دکتر حسین محمدزاده صدیق 1 – تعریف زبان زبان یك دستگاه به هم پیچیده‌ای است که میان... ادامه مطلب ...
IMAGE اعطای نشان عالی خدمت به دکتر حسین محمدزاده صدیق
پنج شنبه, 30 فروردين 1397
پنجشنبه 17 اسفند 1396 مراسم جشن با شکوه استقلال کانون مردم‌نهاد وکلای دادگستری در... ادامه مطلب ...
IMAGE اهمیت چاپ جدید سنگلاخ در موضوع اشعار ترکی و فارسی
جمعه, 03 دی 1395
(پژوهشنامه‌ی خاورشناسی نسخه (شش‌ماه نامه)، ج 16، ش 42، سال 2016 م.) دوچنت دکتر اسرافیل... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه‌ی شمس نگار با دکتر ح. م. صدیق به مناسبت سال یونس امره
چهارشنبه, 30 فروردين 1396
  سؤال اول: با توجه به این که یکی از موارد مورد پژوهشی و کتب منتشره حضرتعالی درحوزه... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه با دکتر ح. م. صدیق، ترکی‌پژوه و محقق خستگی‌ناپذیر
پنج شنبه, 21 مرداد 1395
چندی پیش در آستانه‌ی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (اردیبهشت 1395) مصاحبه‌ای با... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده رامین عسکریان
شنبه, 23 دی 1396
مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده‌ی دکتر رامین عسکریان با مقدمه‌ی دکتر ح. م. صدیق توسط... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده بهمن پورباقری
چهارشنبه, 20 دی 1396
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده‌ی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLÂH’IN YENİ NEŞRİ İLE KLÂSİK FARS VE TÜRK ŞİİRLERİ AÇISINDAN ÖNEMİ
جمعه, 03 دی 1395
Doç. Dr. İsrafil BABACAN[*] Özet Dîvânü Lügâti’t-Türk ile başlayan Türk Leksikografi geleneği çok köklü bir geçmişe sahiptir.... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLAḪ Sözlügü ile ilgili Prof. Dr. Hüseyin Düzgünün Önsözün
یکشنبه, 24 خرداد 1394
Nizâmû’d-dîn Alîşîr Nevâyi 9.2.1441 (17 Ramazan 844 H.) tarihinde Heratta yaşayan Uygur Türlerinden olan bir ailede dünyaya geldi. 11... ادامه مطلب ...
IMAGE کلمه قصار استاد دکتر ح. م. صدیق (در مواجه با بداخلاقان)
شنبه, 04 آبان 1392
در مواجهه با افراد و گروه هایی که هتاکی و بی ادبی و بداخلاقی خط مشی آنان است باید... ادامه مطلب ...
نگرشهای تو زندگی‌ات را رقم می‌زند
جمعه, 11 مرداد 1392
وقتی بشارتی نیست - 50 -  زماني كه انسان متوجه شود راهي كه در زندگي پيش روي او است،... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود دکلمه‌ی غزلی از حکیم محمد فضولی
شنبه, 15 فروردين 1394
شعر فارسی: حکیم ملا محمد فضولی ترجمه ترکی: حسین دوزگون - دکلمه: شاهرخ نخعی حجم: 5... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود موسیقی مکتب مولویه - نی‌نوازی
دوشنبه, 17 آذر 1393
دانلود نی‌نوازی صوفیان مولویه حجم 10 مگابایت DOWNLOAD برای موارد بیشتر اینجا کلیک... ادامه مطلب ...
IMAGE ترجمه‌ی منظوم ترکی چند شعر امام خمینی (ره)
یکشنبه, 30 فروردين 1394
 اشعار امام خمینی (ره) توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق در سالهای  1368 تا 1370 ترجمه... ادامه مطلب ...
IMAGE ابو العلاء معرّی‌نین «فخریّه» قصیده‌سی‌نین تورکجه ترجمه‌سی
پنج شنبه, 29 اسفند 1392
دوقتور ح. م. صدیق عرب ادبیاتینا چوخ قدیم زمانلاردان رغبت بسله‌میشدیر. من اؤزۆم 1346... ادامه مطلب ...
IMAGE حبیب ساهر، حسین دوزگونون باخیشیندا
سه شنبه, 04 ارديبهشت 1397
نعمت مسگری حبیب ساهر چاغداش دورده بلکه ده آذربایجانین ان بؤیوک، ان گوجلو، ان... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت دوم
یکشنبه, 14 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح قصه های کچل    این مجموعه که به نام دنیای قصه‌ی بچه‌ها چاپ شده... ادامه مطلب ...
IMAGE مشروطیت دؤنمینده فعالیت گؤسترن نسیم شمال
پنج شنبه, 16 مرداد 1393
دکتر ح. م. صدیق ملک الشعرای بهار بیر شعرینده دئییر: احمدای سید اشرف خوب بود،... ادامه مطلب ...
IMAGE یک روز در خاف (سفرنامه) قسمت چهارم
چهارشنبه, 11 تیر 1393
دکتر ح. م. صدیق فولکلورپژوه خافی دوستان همراه، عصر ساعت 7 از نگهبان موزه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE مخزن الاسرار نظامی با ترجمه‌ی منظوم ترکی ابوالفضل حسینی (حسرت)
سه شنبه, 07 بهمن 1393
مثنوی «مخزن الاسرار» اثر نظامی گنجوی با ترجمه‌ی منظوم ترکی «دکتر سید ابوالفضل... ادامه مطلب ...
IMAGE منتخب الخاقانی فی کشف حقایق عرفانی (بیرینجی بؤلوم)
یکشنبه, 26 آبان 1392
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجه‌یه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق. اؤن سؤز... ادامه مطلب ...
IMAGE سخنرانی دکتر ح. م. صدیق پیرامون ادبیات عاشیقی آذربایجان در فرهنگسرای مهر
شنبه, 25 مهر 1394
فرهنگسرای مهر در اولین جلسه سلسله برنامه های جستاری در موسیقی به بررسی تخصصی... ادامه مطلب ...
IMAGE سنگلاخ، گنجواژه‌ی امیر علیشیر نوایی
شنبه, 25 بهمن 1393
متن سخنرانی دکتر حسین محمدزاده صدیق در همایش امیر علیشیر نوایی. مشهد مقدس،... ادامه مطلب ...
سالشمار زندگی استاد شهریار
شنبه, 12 مرداد 1392
در این جا سالشمار زندگی و حیات ادبی شهریار را بر کتاب می‌افزایيم. این سالشمار را... ادامه مطلب ...
شهريار و بولود قاراچورلو سهند
شنبه, 12 مرداد 1392
مقاله‌ی «شهریار و سهند» درباره‌ی روابط ادبی شهریار با حماسه‌پرداز بلندآوازه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE «خسرو و شیرین» نظامی و «فرهاد و شیرین» امیر علیشیر نوایی
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق («سهند» هفته‌لیگیندن بیر قطعه- سال 1374) هفته‌لیگیمزده «نظامی... ادامه مطلب ...
IMAGE مراغه‌لی اوحدی و تبریزلی صائب
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق (سهند هفته‌لیگی‌نین ادبی یازیلاری - چهارشنبه 17 خرداد 1374- شماره 257)... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - بئشینجی درس
شنبه, 12 مرداد 1392
تک هجالي قوشغولار  بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - دؤردونجو درس
شنبه, 12 مرداد 1392
جوت هجالي اؤلچولو شعرلرده دوراقلار جدولي  1.     دؤرد هجالي اؤلچو: 2+2 1+3 3+1  ... ادامه مطلب ...
حسین دوزگونون شعری (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه)
شنبه, 23 فروردين 1393
دوغوم (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه) - 1 – اَشْهَدُ اَنَّ عَلیًّ وَلیُّ الله... ادامه مطلب ...
IMAGE بو گئجه (حسین دوزگونون شعرلری)
دوشنبه, 20 آبان 1392
عاشورا گئجه‌لری تبریزده شمع پایلاما مراسیمی مناسیبتیله «‌‌گۆلۆ - گولزار رسالت... ادامه مطلب ...
IMAGE عکس دسته جمعی اختتامیه همایش علیشیر نوایی
سه شنبه, 28 بهمن 1393
دکتر ح. م. صدیق عضو هیئت علمی همایش امیر علیشیر نوایی (دانشگاه فردوسی مشهد، بهمن 1393)... ادامه مطلب ...
IMAGE گزارش تصویری از کنگره جهانی جاده ابریشم در دانشگاه استانبول
جمعه, 10 آبان 1392
استاد دکتر صدیق روز پنجشنبه عصر پس از پایان کنگره جهانی جاده ابریشم واقع در... ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم- دانشگاه مدنیت استانبول
چهارشنبه, 15 آبان 1392
لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم دانشگاه مدنیت استانبول آبان ماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر هشتمین کنگره تورکولوژی دانشگاه استانبول
چهارشنبه, 17 مهر 1392
لوح تقدیر هشتمین کنگره جهانی تورکولوژی به استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق مهرماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE معرفی کتابخانه دکتر حسین محمدزاده صدیق
جمعه, 11 مرداد 1392
كتابخانه‌ي وقفي استاد، كتابخانه‌اي است كه بنيانش از سال 1334 شكل گرفت. يعني از... ادامه مطلب ...

تک هجالي قوشغولار

 بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين بؤلگولريله تانيش اولدونوز. اصلينده هجا اؤلچولرينده، هر اؤلچونون اؤزونه مخصوص بؤلگوسو واردير. بو بؤلگونون بيرلشديگي نقظه‌يه «دوراق» دئييريک. مثال اوچون آلتي هجالي اؤلچونون آنادوراغي 3+3، سکگيز هجالي اؤلچونون انا دوراغي 4+4، اون هجالي اؤلچونون آنا دوراغي 5+5، اون ايکي هجالي اؤلچونون آنا دوراغي 6+6 و اون دؤرد هجالي اؤلچونون آنا دوراغي 7+7 بؤلگولرينده کي بيرلشن نقطه‌دير. لاکين بونودا قئيد ائتمه‌لي‌ييک کي هر اؤلچونون آنا دوراغيندان باشقا ايکينجي درجه‌لي دوراقلاري‌دا واردير.

مثلا «ديوان لغات الترک» ده کي سکگيز هجالي شعرلر آراسيندا، آشاغيدا کي بندين هر مصراعسيندا بير آنا دوارق و ايکي فرعي دواراق واردير:

(2+2)+(2+2)

(گئجه + دوروب) + (يؤرور + ائرديم)

(قارا + قيزيل) + (بؤرو + گؤردوم)

(قاتيق + ياغي) + (قورا + گؤردوم)

(قايا + گؤروب) + (باقو + آغدي)

و يا همين کتابدان نقل اولونان آشاغيدا کي بندين هر مصراعسيندا بير آنا دوراق و بير فرعي دوراق واردير:

(3+2)+3

(قاردونو + اينجو) + ساغينمان،

(توزغونو + مانجو) + سئزينمن،

(بولماديق + ننگه) + سئوينمن

(بيلگه‌لر + آني) +يئيرلر.

 

مصراعلاردا يئر آلان هر بير فرعي دوراق، شعرين آهنگينه و ريتمينه اويغون اولور. بعضاً بير شعرين مصراعيلاري‌نين جوره به جوره دوراقلاري اولور. مثلا «قاراجا اوغلان» ديوانيندان نقل ائتديگيميز آشاغيدا کي بنده دقت يئتيرين:

يايلاغي + گؤزه‌ل +تپه‌لر (3+2+3)=8

ياغار ياغيش+قار سپه‌لر (4+4)=8

قولاقدا + آلتين + کوپه‌لر (3+2+3)=8

والله دلبر+ سنده اولار (4+4)=8 [1]

گؤروندوگو کيمي بورادا ايکينجي و دؤردونجو مصراعلاردا يالنيز آنا دوراق واردير، لاکين بيرينجي و اوچونجو مصراعلاردا بير آنا دوراق و بير فرعي دوراق گؤزه دگير و بؤلگوسو بئله اولور:

(3+2)+3

بوتون بو حال لاري مطالعه ائديب آراشديرماق، بو کيچيک درسين حؤصله‌سينده دگيلدير. بو حال لار ديل بيلگيميزده اولان «چکيم» کيمي چوخ بوروشوق و اينجه سجيه‌لر داشي‌يير، بير لوقاريتم جدولي کيم اؤيره‌نمه‌سي و آراشدير ماسي چوخ حؤصله و دقت ايسته‌يير. بو ايسه ديليميزين التصاقي بير ديل اولماسيندان گليب چيخير.ائله بورادا ديليميزده هجا اؤلچولري‌نين اهميتي آيدينلاشماقدادير. هجا اؤلچولري ائللريميزين طبيعي و غريزي موسيقي آنلاييشي قايناغي کيمي تاريخيميزده ظهور ائتميش و هر زامان اؤز اهميتيني ده ساخلاميشدير.

اوخوجولارين اؤلچولرين بؤلگولرينده اولان دوراقلاري داها ييغجام بير شکيلده منيمسمه‌لري اوچون، بو دوراقلاري مختلف جدوللرده گؤسترمگه چاليشاجاغام. آشاغيدا کي جدولده جوت هجالي اؤلچولرين دوراقلاري گؤستريلميشدير:


 

 

 

درسلريميزين کئچن ساييلاردا نشر اولان اؤچ قسمينده، تورکجه‌ميزده رايج اولان شعرلرين جوت هجالي اؤلچولري بو اؤلچولرين‌ده مختلف بؤلگولرينه امکان داخلينده اشاره ائتديک دئديگيميز کيمي تورک ادبياتي، فارس و عرب ادبياتلاري‌نين تأثيرينه گيرمه‌ديگي چاغلاردا، تورکلر يالنيز هجا اؤلچوسوندن يارارلانيرديلار. اسلاميتين قبولوندان سونرا، عروض اؤلچوسو ادبياتيميزا داخل اولموشدور. لاکين يئنه‌ده خالق آراسيندا هجا اؤلچوسو چوخ يايغين اولموشدور. حتي رسمي و کلاسيک اوسلوبلاردا شعرلر يازان شاعرلرده، هجا اؤلچولريني منيمسه‌ميشلر. هجا اؤلچوسونو منيمسه‌مک قاضي برهان الدين، بايرک قوشچو اوغلو، شاه اسماعيل ختائي، ملامحمد فضولي و سونرالار بوتون شاعرلر طرفيندن بير عادي حالا چئوريلميشدير. حتي عثمانلي سارايلاريندا ياشايان و خالق شعري اوسلوبونا اهميت وئرمين «ديوان شاعرلري» ده هجا اؤلچوسونده ان اويناق شعرلريني يازميشديرلار. مثال اچون طمطراقلي قصيده‌لر يازان و ديلي چوخ زنگين و عرب- فارس سؤزلري ايله دولو اولان و فارسجادا عنصري بلخي‌ني يادا سالان عثمانلي ساراي شاعري «نديم»‌ده أن دويغولو مضمونلاريني هجا قاليبلاريندا بسله‌ميشدير. آشاغيداکي قوشمايا دقت ائدک، نديمي- دن دير:

 سئتوديگيم جمالين، چونکي گؤره‌مم،

چيخماسين خيالين دل شئيدادان.

خاک پايا چونکي اؤزلر سوره‌مم،

آلاييم پيامين باد صبادان

*

کبود چشمي بي‌رحم ائتدي نگاهين،

عاشيقلارين گؤيه چيخارتدي آهين

سوردوم گردنيندن زولف سياهين،

بير جواب وئرمه‌دي آغدان، قارادان،

 

سئوديگيم بنده‌نه دوشربه خدمت،

قاپيندا قول اولماق جانيما منت

گؤره‌ ايديم سنده بوي محبت،

ايسته‌ديگيم بودورسن بي‌وفادان،

*

نديمي حوسنونه اولموشدور عاشيق،

اؤيله بير عاشيق کيم قوولونده صادق

کرمه نه قده‌ر دگيلسه لاييق،

عار ائتمز گؤزليم شاهلاري گدادان.

 

بئله‌ليکله گؤروروک کي هجا اؤلچولريندن بوتون شاعرلر استفاده ائتميشديرلر. ديليميزده تک هجالي اؤلچولر، جوت هجالي اؤلچولره گؤره داها گئنيش‌دير. اؤلچولر و اونلارا عايد بؤلگولري آشاغيداکي جدولده رسم ائتميشيک:

يوخاريدا کي جدولي اختصارلا وئرمک اوچون اوچونجو قسمين مختلف بؤلگولريني قئي ائتمه‌ديک. بو قسمده 5 هجادان چوخ اولان هر بؤلوم اؤزو ايکي بؤلگويه بؤلونر، مثال اوچون اون بير هجالي بئله بؤلونر:

(4+4+3)=(8+3)

(3+4+4)=(3+8)

(4+3+4)=(7+4)=(4+7)

ايندي کئچه‌ک جدولين ايضاحينا:

 

 

اؤلچو

بيرينجي

قسم

دوراق

ايکينجي

قسم

دوراق

اوچونجو

قسم

دوراق

 

1شکيل

2شکيل

 

1شکيل

2شکيل

 

1شکيل

2شکيل

 

3هجالي

1+2

2+1

اهجا

0+3

3+0

3هجا

يوخ

يوخ

-

5هجالي

2+3

3+2

1هجا

1+4

4+1

3هجا

0+5

5+0

5هجا

7هجالي

3+4

4+3

1هجا

2+5

5+2

3هجا

6+1

6+1

5هجا

9هجالي

4+5

5+4

1هجا

3+6

6+3

3هجا

7+2

2+7

5هجا

11هجالي

5+6

6+5

1هجا

4+7

7+4

3هجا

8+3

3+8

5هجا

13هجالي

6+7

7+6

1هجا

5+8

8+5

3هجا

8+4

4+8

5هجا

15هجالي

7+8

8+7

1هجا

6+9

9+6

3هجا

10+5

5+10

5هجا

 

 


[1] يعني : بوزپارچاسيني اينجي سانمايين/ هديه‌ني مزد حساب ائتمه‌يين/ تاپيلمايان شئيه سئوينمه‌يين/ بيلگه‌لر اونو يئيرلر.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید