IMAGE مکتوبات و منثورات ترکی فضولی منتشر شد
سه شنبه, 14 فروردين 1397
کتاب «مکتوبات و منثورات ترکی فضولی» با مقدمه، تصحیح و توضیحات: دکتر ح. م. صدیق در 204... ادامه مطلب ...
IMAGE بررسی تطبیقی عرفان اسلامی در اشعار ابن فارض مصری و فضولی بیاتلی
سه شنبه, 14 فروردين 1397
کتاب «بررسی تطبیقی عرفان اسلامی در اشعار ابن­فارض مصری و فضولی ­بیاتلی» در 212 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE دو وجه از وجوه معنوی عاشیق‌های (قوپوزنوازان) آذربایجان
پنج شنبه, 16 دی 1395
امروز 16 دیماه، در مراسم اختتامیه‌ی کلاس‌های قوپوزنوازی عاشیق ایمران حیدری و... ادامه مطلب ...
IMAGE بررسی نظریه‌های پیدایش زبان
دوشنبه, 22 آذر 1395
دکتر حسین محمدزاده صدیق 1 – تعریف زبان زبان یك دستگاه به هم پیچیده‌ای است که میان... ادامه مطلب ...
IMAGE اعطای نشان عالی خدمت به دکتر حسین محمدزاده صدیق
پنج شنبه, 30 فروردين 1397
پنجشنبه 17 اسفند 1396 مراسم جشن با شکوه استقلال کانون مردم‌نهاد وکلای دادگستری در... ادامه مطلب ...
IMAGE اهمیت چاپ جدید سنگلاخ در موضوع اشعار ترکی و فارسی
جمعه, 03 دی 1395
(پژوهشنامه‌ی خاورشناسی نسخه (شش‌ماه نامه)، ج 16، ش 42، سال 2016 م.) دوچنت دکتر اسرافیل... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه‌ی شمس نگار با دکتر ح. م. صدیق به مناسبت سال یونس امره
چهارشنبه, 30 فروردين 1396
  سؤال اول: با توجه به این که یکی از موارد مورد پژوهشی و کتب منتشره حضرتعالی درحوزه... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه با دکتر ح. م. صدیق، ترکی‌پژوه و محقق خستگی‌ناپذیر
پنج شنبه, 21 مرداد 1395
چندی پیش در آستانه‌ی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (اردیبهشت 1395) مصاحبه‌ای با... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده رامین عسکریان
شنبه, 23 دی 1396
مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده‌ی دکتر رامین عسکریان با مقدمه‌ی دکتر ح. م. صدیق توسط... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده بهمن پورباقری
چهارشنبه, 20 دی 1396
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده‌ی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLÂH’IN YENİ NEŞRİ İLE KLÂSİK FARS VE TÜRK ŞİİRLERİ AÇISINDAN ÖNEMİ
جمعه, 03 دی 1395
Doç. Dr. İsrafil BABACAN[*] Özet Dîvânü Lügâti’t-Türk ile başlayan Türk Leksikografi geleneği çok köklü bir geçmişe sahiptir.... ادامه مطلب ...
IMAGE SENGLAḪ Sözlügü ile ilgili Prof. Dr. Hüseyin Düzgünün Önsözün
یکشنبه, 24 خرداد 1394
Nizâmû’d-dîn Alîşîr Nevâyi 9.2.1441 (17 Ramazan 844 H.) tarihinde Heratta yaşayan Uygur Türlerinden olan bir ailede dünyaya geldi. 11... ادامه مطلب ...
IMAGE کلمه قصار استاد دکتر ح. م. صدیق (در مواجه با بداخلاقان)
شنبه, 04 آبان 1392
در مواجهه با افراد و گروه هایی که هتاکی و بی ادبی و بداخلاقی خط مشی آنان است باید... ادامه مطلب ...
نگرشهای تو زندگی‌ات را رقم می‌زند
جمعه, 11 مرداد 1392
وقتی بشارتی نیست - 50 -  زماني كه انسان متوجه شود راهي كه در زندگي پيش روي او است،... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود دکلمه‌ی غزلی از حکیم محمد فضولی
شنبه, 15 فروردين 1394
شعر فارسی: حکیم ملا محمد فضولی ترجمه ترکی: حسین دوزگون - دکلمه: شاهرخ نخعی حجم: 5... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود موسیقی مکتب مولویه - نی‌نوازی
دوشنبه, 17 آذر 1393
دانلود نی‌نوازی صوفیان مولویه حجم 10 مگابایت DOWNLOAD برای موارد بیشتر اینجا کلیک... ادامه مطلب ...
IMAGE ترجمه‌ی منظوم ترکی چند شعر امام خمینی (ره)
یکشنبه, 30 فروردين 1394
 اشعار امام خمینی (ره) توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق در سالهای  1368 تا 1370 ترجمه... ادامه مطلب ...
IMAGE ابو العلاء معرّی‌نین «فخریّه» قصیده‌سی‌نین تورکجه ترجمه‌سی
پنج شنبه, 29 اسفند 1392
دوقتور ح. م. صدیق عرب ادبیاتینا چوخ قدیم زمانلاردان رغبت بسله‌میشدیر. من اؤزۆم 1346... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت دوم
یکشنبه, 14 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح قصه های کچل    این مجموعه که به نام دنیای قصه‌ی بچه‌ها چاپ شده... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت اول
پنج شنبه, 11 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح چکیده    فولکلور یا ادبیات عامیانه‌‌ ، مجموعه‌ی آداب و رسوم‌... ادامه مطلب ...
IMAGE مشروطیت دؤنمینده فعالیت گؤسترن نسیم شمال
پنج شنبه, 16 مرداد 1393
دکتر ح. م. صدیق ملک الشعرای بهار بیر شعرینده دئییر: احمدای سید اشرف خوب بود،... ادامه مطلب ...
IMAGE یک روز در خاف (سفرنامه) قسمت چهارم
چهارشنبه, 11 تیر 1393
دکتر ح. م. صدیق فولکلورپژوه خافی دوستان همراه، عصر ساعت 7 از نگهبان موزه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE مخزن الاسرار نظامی با ترجمه‌ی منظوم ترکی ابوالفضل حسینی (حسرت)
سه شنبه, 07 بهمن 1393
مثنوی «مخزن الاسرار» اثر نظامی گنجوی با ترجمه‌ی منظوم ترکی «دکتر سید ابوالفضل... ادامه مطلب ...
IMAGE منتخب الخاقانی فی کشف حقایق عرفانی (بیرینجی بؤلوم)
یکشنبه, 26 آبان 1392
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجه‌یه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق. اؤن سؤز... ادامه مطلب ...
IMAGE سخنرانی دکتر ح. م. صدیق پیرامون ادبیات عاشیقی آذربایجان در فرهنگسرای مهر
شنبه, 25 مهر 1394
فرهنگسرای مهر در اولین جلسه سلسله برنامه های جستاری در موسیقی به بررسی تخصصی... ادامه مطلب ...
IMAGE سنگلاخ، گنجواژه‌ی امیر علیشیر نوایی
شنبه, 25 بهمن 1393
متن سخنرانی دکتر حسین محمدزاده صدیق در همایش امیر علیشیر نوایی. مشهد مقدس،... ادامه مطلب ...
سالشمار زندگی استاد شهریار
شنبه, 12 مرداد 1392
در این جا سالشمار زندگی و حیات ادبی شهریار را بر کتاب می‌افزایيم. این سالشمار را... ادامه مطلب ...
شهريار و بولود قاراچورلو سهند
شنبه, 12 مرداد 1392
مقاله‌ی «شهریار و سهند» درباره‌ی روابط ادبی شهریار با حماسه‌پرداز بلندآوازه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE «خسرو و شیرین» نظامی و «فرهاد و شیرین» امیر علیشیر نوایی
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق («سهند» هفته‌لیگیندن بیر قطعه- سال 1374) هفته‌لیگیمزده «نظامی... ادامه مطلب ...
IMAGE مراغه‌لی اوحدی و تبریزلی صائب
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق (سهند هفته‌لیگی‌نین ادبی یازیلاری - چهارشنبه 17 خرداد 1374- شماره 257)... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - بئشینجی درس
شنبه, 12 مرداد 1392
تک هجالي قوشغولار  بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - دؤردونجو درس
شنبه, 12 مرداد 1392
جوت هجالي اؤلچولو شعرلرده دوراقلار جدولي  1.     دؤرد هجالي اؤلچو: 2+2 1+3 3+1  ... ادامه مطلب ...
حسین دوزگونون شعری (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه)
شنبه, 23 فروردين 1393
دوغوم (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه) - 1 – اَشْهَدُ اَنَّ عَلیًّ وَلیُّ الله... ادامه مطلب ...
IMAGE بو گئجه (حسین دوزگونون شعرلری)
دوشنبه, 20 آبان 1392
عاشورا گئجه‌لری تبریزده شمع پایلاما مراسیمی مناسیبتیله «‌‌گۆلۆ - گولزار رسالت... ادامه مطلب ...
IMAGE عکس دسته جمعی اختتامیه همایش علیشیر نوایی
سه شنبه, 28 بهمن 1393
دکتر ح. م. صدیق عضو هیئت علمی همایش امیر علیشیر نوایی (دانشگاه فردوسی مشهد، بهمن 1393)... ادامه مطلب ...
IMAGE گزارش تصویری از کنگره جهانی جاده ابریشم در دانشگاه استانبول
جمعه, 10 آبان 1392
استاد دکتر صدیق روز پنجشنبه عصر پس از پایان کنگره جهانی جاده ابریشم واقع در... ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم- دانشگاه مدنیت استانبول
چهارشنبه, 15 آبان 1392
لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم دانشگاه مدنیت استانبول آبان ماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر هشتمین کنگره تورکولوژی دانشگاه استانبول
چهارشنبه, 17 مهر 1392
لوح تقدیر هشتمین کنگره جهانی تورکولوژی به استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق مهرماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE معرفی کتابخانه دکتر حسین محمدزاده صدیق
جمعه, 11 مرداد 1392
كتابخانه‌ي وقفي استاد، كتابخانه‌اي است كه بنيانش از سال 1334 شكل گرفت. يعني از... ادامه مطلب ...

گویش های کرانه‌ی دریای خزر نظیر گیلکی، تالشی، طبری و جز آن دارای پیشینه‌ای دراز روزگار هستند که در گسترده‌ای زیبا و خیال انگیز، با جلگه‌ها و کوهپایه‌های سرسبز و خرم و دریایی فراخناک و کران‌ناپذیر، حضور گیله مردان آرام و تالشیان مهربان و طبریان امیری سرا را رقم زده است و در بردارنده‌ی ترانه‌های بومی و تک سروده‌ها و منظومه‌های لطیف فراوانی است.

منظومه‌ی حیدربابا یا سلام سروده‌ی شهریار که قوت و الهام از زندگی بی‌ریا و پاک روستایی داشته است، سال‌هاست که بر زبان گویشوران این سرزمین طرب انگیز و رویائی مترنم است و بسیاری از دلباختگان شوریده دل این کوهپایه‌ها به استقبال آن نیز شتافته‌اند. سی و اندی سال پیش مردی پاکدل از تالشیان در اقتفای این منظومه «خندیله پشت» را در 45 بند سرود:[2]

خندیله پشت، اشته سریم سی ورده،

زیاده حرفه ژن دیلش پر درده

پوچه دونیا هیچه مرده شور برده

تالشه برائن همگی شاد بوبون

هر چی غم و غصه کو آزاد بوبون

 

و تالشی مرد دیگر «مُشله رخون» را به نظم درآورده است:[3]

مشله رخون دیلم اری رته دوُنه

بمش ایته ناله ننی‌ام ام لؤته

فرسه الان ای پیله سخته کؤته

رنم ای روز ام همه غمِ مِهِ کِشه

هیچ کس نیه باچمه وربِنشِه

 

و امروه مردی جوان و روشن اندیش با دلی پر از شور شاعری دست به برگردان گیلکی آن زده است. وی آقای سیامک سلیمانی ( روشن ) از شهرستان سرسبز «رودسر» است که در سال1377 در شهر زنجان در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد زنجان همراه همسر صافی ضمیر خود خانم «شریفه جعفری» شاعره‌ی آتشین زبان ترکی، دانشجوی من هم شدند و امروز این گیله مرد جوان در همین رشته در حال کسب درجه‌ی کارشناسی ارشد خود می‌باشد و فراتر از آن همراه همسر شیرین زبان خود برای خدمت به زبان و ادبیات آذربایجان کمر همت بسته‌اند.

سیامک سلیمانی روشن علاقه‌ی خود به شعر ترکی را پیوندی می‌‌داند که از کودکی با رشته‌های ناگسستنی، او را به این معبد وصل کرده است، می‌گوید که از خردسالی به آواز و ساز عاشیق‌های آذربایجان گوش می‌كرده و شیفته‌ی آن بوده و از آن متلذّذ می‌شده است و امروزه دست به كاری سخت باور زده است، یعنی همت كرده است كه ایماژها و تصاویر ذهنی شهریار، این ابرمرد كوهستان‌های سرسبز آذربایجان، را در غالب گویش‌ كرانه‌ای دریای خزر بریزد و برگردان سروده‌ای بیافریند كه پیش روی شماست.

هنرهای روشن در این برگردان‌سروده آن است كه نخست خود شعری بدیع سروده است. دوم آن كه روی مضمون و حقیقت عنوان منظومه‌ی حیدربابایا را درك كرده و با حفظ قالب بدیع و دل‌پذیر آن، تك واژها را در قالب خمیرمایه‌ی ریتم و آهنگ لطیفی با بازی شاعرانه فراخوانده است.

حیدربابا همیش ببی رو سفید

تی دور و در چشمه و باغ امید

بعد آمد بومونی هزار ته عید

موردن و شون دونیا رسم قدیمه

دونیا آخر بی پسره یتیمه [4]

 

در برگردان آثار فولكلوریك، پیوند زدن ویژگی‌های برونی گویش عامه در زبان اصلی، یكی از اهداف معاصر نگرش مترقی به مسأله است. مترجم در جاهای مختلف در یافتن معادل اصطلاحات، تعابیر، ضر‌ب‌المثل‌ها و تركیبات به این هدف نائل شده است. مثلاً بند زیر را كه سرشار از تعابیر فولكلوریك روستایی است در نظر آوریم:

حیدربابا داغین داشین سره‌سی

كهلیك اوخور دالیسیندا فره‌سی

قوزولارین آغی، بوزو، قره‌سی

اوخویایدیم:« چوبان قایتار قوزونو»

 

این بند را وی چنین روایت كرده است:

حیدربابا صاف سنگه كوه - كمر

زَرَج خونه پَشت جفته فر و فر

گوسوند نه سیاه، سفید، كلاچ سر

خنم بشوم دره تما قلعه گردن[5]

بگوم چوبان گوسوندنه و گردان![6]

 

ترکیب کلمات و جریان جمله‌ها در مصراع‌ها گاهی چنان روان و سیال است که به محاوره می‌ماند و یک آن آدمی فراموش می‌کند که شعر می‌خواند و آن هم شعری که از زبان دیگری ترجمه شده است:

عید شبن کوکوخوند وقت خوابه

نامزد لاکودوت خویار جورابه

شال توَوَده هر کس یه جای نابه

وای که عجب رسمی بو شال توَوَدن

داماَد شاَل عیدی مال توَوَدن[7]

 

بسیاری از مترجمان زبان‌های مختلف، از جمله زبان فارسی تلاش بر آن داشته‌اند که روح فرم و محتوای منظومه‌ی شهریار را در زبان مقصد حفظ کنند. سال‌ها پیش، این‌جانب در مقدمه‌ای که به نشر برگردان سروده‌ی فارسی از آقای میر صالح حسینی نوشتم در میان ترجمه‌های فارسی آن را ممتاز شناختم. امروزه نیز همین ارزیابی را دارم، ولی نمی‌توانم احساس خود را از برگردان سروده‌ی بسیار لطیف و ماهرانه‌ی این جوان پاکدل گیله مرد پنهان کنم. زبان ترجمه بسیار روان، سرشار از مخزن واژگان روستایی و روح و مضمون آن منطبق محتوای اصلی شعر است. تنها مقایسه‌ی برگردان سروده‌ی بند زیر با اصل شعر، نشان می‌دهد که کارهای روشن سحرانگیز و شایسته‌ی تحسین است.

حیدربابا بولندا به دار و بار

حیف که پیرابون جوونن بیشمار

شکم سیرن گوشنه نیشتن پس تلار

غروب بوگود آفتاب شب از شرق بزه[8]

 

وی علاوه بر حفظ وزن و آهنگ و دقت و صداقت در انتقال مفهوم، در بسیاری جاها حتی قافیه‌ها و کلمات متن اصلی را نیز در برگردان سروده‌ی خود آورده است:

حیدربابا کوهنه خونه کوشک ببون

بعد آمو دونیا همه عشق ببون

گذشته، آیندن سرمشق ببون

زکن خو مذهبه زیاد نبودن

بی مغزه حرفنه جی گول نخورن[9]

 

فرجام سخن آن که آقای روشن در ترجمه‌ی منظومه‌ی «حیدربابا» که یکی از شاهكارهای ادبی جهان به شمار می‌رود، توفیق حاصل كرده و توانسته است در گویش گیلكی «حیدربابا» بیافریند و راهی نو فراروی كوشندگان شعر معاصر كرانه‌ی خزر بگشاید.



[1] روشن، سیامك سلیمانی. ترجمه منظوم گیلگی حیدربابایا سلام، زنجان، 1383.

[2] منظومه‌ی خندیله پشت، سروده‌ی فرامرز ماسالی، تهران 1350.

[3] منظومه‌ی «مشله رخن»، سروده‌ی جمشید شمسی پور خشتاونیف تهران، 1373.

[4] همین ترجمه، بند 5.

[5] قلعه گردن= نام قلعه‌اي قديمي در استان گيلان (شهرستان رودسر، بخش رحيم آباد) در جوار روستاي توسكا محله كه در قديم مسير راه عابران از روي به سمت ييلاق اشكورت بود.

[6] همین ترجمه، بند 16.

[7] همین ترجمه، بند 27.

[8] همین ترجمه، بند 45.

[9] همین ترجمه، بند 125.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید